کارآفرینی سازمانی و اجتماعی

 

مزیت سازمان های داوطلب در کارآفرینی اجتماعی

 

 

چکیده:

سازمان های داوطلب نقش ها، مزیت ها، نقاط قوت و ویژگی هایی دارند که باعث شده کارآفرینان اجتماعی بیشتردر این سازمان ها رایج شوند.

به سازمان های داوطلب سازمان غیر دولتی ،غیر انتفاعی ،مردم نهاد و جامعه مدنی گفته میشود.

(non government organizition یا سازمان غیر دولتی)

کارآفرینان اجتماعی که ارزش افرینی می کنند در این سازمان ها فعالیت میکنند.

افراد در این سازمان ها داوطلبانه کار میکنند.داوطلب گرایی عنصر اساسی در این سازمان است. هدف خود را سود قرار نمی دهند. به بررسی علل ریشه ای مشکلات می پردازندتا انهارا کاهش دهند نه این که بهبود ببخشندو در جهت بهینه کردن کیفیت زندگی افراد به خصوص فقرا و افراد حاشیه نشین در مناطق شهری و روستایی است ، جایی که حکومت وجود ندارد و یا حضورش اثر بخش نیست . این سازمان ها با هزینه کم عملیات خود را انجام داده چون داوطلبانه است.

 

 

 

1- مقدمه :

    امروزه امیدهای زیادی وجود دارد که سازمان های داوطلب به عنوان گذرگاهی برای خلاقیت اقتصادی ،مشارکت عمومی و پیشرفت اجتماعی یا حد اقل به عنوان جانشین شایسته برای خدمات عمومی در سطح ملی ایفای نقش کند. سازمان های غیر دولتی نقش بسیار مهمی در فرایند توسعه از تحویل کالاها و خدمات گرفته تا نقش تسریع کنندگی، بسیج منابع ،نواوری ،تحلیل گری و حمایت گری ایفا می کنند.

 

2- تعریف سازمان داوطلب :

   گروهی از افراد  داوطلب و یا تشکل های غیر دولتی که توسط مردم ایجاد شده و بدون وابستگی به دولت به صورت غیر انتفاعی و خیرخواهانه با تشکیلات سازمان یافته در راستای اهداف تعریف شده خود فعالیت کرده که برخی در حیطه محیط زیست ،بهداشت و سلامت ،در زمینه فرهنگی و اموزش ،اجتماعی ، خیریه ای و تخصصی  فعالیت میکنند و مسایل و مشکلات فقر و بی اعتنایی به محیط زیست را تجزیه و تحلیل کرده و به فکر حذف فقر اند. مختص به قشر خاصی نیست و افراد در عرصه های مختلف میتوانند کار کنند.

بیمارستان ها ،سازمان های خیریه ، هلال احمرو دانشگا ها مثال هایی از این سازمان است.

سازمانهای غیردولتی متناسب با نیازها و شرایط محلی نواوری میکنند که از عامل های تسریع کننده نواوری در این سازمان میتوان موارد زیر را نام برد:  

  1. حمایت از  مدیران میانی توسط مدیران ارشد.
  2. وجود پاداش های مناسب و محرک هایی برای تجربه کردن و ریسک پذیری.
  3. مکانیزم های همکاری.
  4. حمایت از متخصصان و سایر تماس های خارج از سازمان.
  5. سیستم هایی که مشارکت ذینفعان و جامعه وسیع تر را تسهیل می کند.

 

2-1- از عللی که باعث توسعه و موثر بودن فعالیتها در سازمان های غیر دولتی شده:

  1. سادگی روند ایجاد این سازمان ها که نیازی به انقعاد عهد نامه بین دولت ها ندارد.
  2. داشتن ابزار مادی لازم چون نیروی انسانی و مالی.

 

2-2- ویژگی سازمان های غیر دولتی :

  1. خود جوش و دارای اهداف مشخص.
  2. اعضا افراد داوطلبندو سود یا درامدی به انها تعلق نمی گیرد.
  3. مستقلند یعنی به هیچ سازمان یا نهاد دولتی وابسته نیست.
  4. بهبودوضع جامعه و حفظ منافع ملی هدف این سازمان است.
  5. حزب یا تشکل سیاسی نبوده .
  6. عضو پذیرند. برای عضویت جز پذیرش مفاد اساسنامه و علاقه مندی به کار داوطلبانه در سازمان وجود ندارد.
  7. وضعیت مالی و کلیه اقدامات و فعالیت ها مشخص است .

 

2-3- نقاط قوت:

  1. رابطه قوی با عامه مردم  
  2. توانایی نواوری و سازگاری
  3. تخصص در توسعه زمینه های خاص
  4. ابزار مشارکت                                                                                                                 
  5. تعهد بلند مدت و تاکید بر پایداری در کار       
  6. مقرون به صرفه بودن

 

2-4- سازمانهای غیر دولتی به 4 دسته تقسیم می شوند:

  1. بزرگ یا کوچک.
  2. رسمی یا غیر رسمی.
  3. خیریه یا بنیادی و مبتنی بر توانمند سازی.
  4. تامین مالی از بیرون یا به وسیله داوطلبان تامین مالی شده.

 

که رهبران باید برای کارکنان فرصت استقلال ،قدرت و موقعیت بیشتری فراهم کنند واز سبک رهبری تحول گرا استفاده کنند و هرچه کارکنان ویژگیهای ریسک پذیری ،خلاقیت ،مسئولیت پذیری ، فرصت استقلال ،توفیق طلبی وتحمل ابهام را داشته باشند کارآفرینی سازمانی و اجتماعی در سازمان های غیردولتی افزایش میابد.

سازمان های غیردولتی بیش از هر سازمان دیگری با محیط خود ارتباط تنگاتنگی دارند که انها را به عنوان سیستمی باز که دایما با محیط در تعاملند مطرح میکند.

 

2-5- انواع سازمان های غیردولتی :

  1. سازمان‌های تبلیغاتی که شکل فرمایشی داشته ومهمترین فعالیتهایشان بسیج اعضا و عموم است.
  2. سازمان‌های تخصصی که کارشان علمی بوده و مهمترین فعالیتهایشان خدمات مشاوره و اطلاعات عمومی است.
  3. سازمان‌های بشردوستانه که کارشان اخلاقی و عملی بوده و مستقیما به مردم نیازمندکمک میکنند.
  4. سازمان‌های عام که سازمانهایی در خدمت مردم عادی هستند و فعالیت آنها عمدتا در سطح داخلی و بومی است.

 

2-6- انواع سازمان های غیر دولتی از نظر سطوح عملیات :

  1. جامعه مدار
  2. در سطح شهر
  3. ملی
  4. بین المللی 

 

2-7- سازمان غیردولتی بین المللی از همه مهمتر است چون:

  1. تداوم و استمرار   
  2. ازاد بودن عضویت
  3. مقبولیت قانونی
  4. شفافیت
  5. تامین مالی

 از کشورهای مختلف دارد.

 

2-8- سه نقش عمده برای سازمان های غیر دولتی :

  1. نقش مجری:

بسیج منابع برای ارایه کالاها و خدمات هم به عنوان بخشی از برنامه ها و پروژه های خود این سازمان و هم برنامه های دولت و اژانس های حامی .

 

  1. نقش تسهیل گری:

توانایی این سازمان در ایجاد انگیزش ،تسهیل سازی و یا تغییر مثبت در میان سایر فعالان در سطح فردی یا سازمانی . 

این نقش سازماندهی توده عوام و شکل گیری گروه و ایجاد سرمایه اجتماعی و فعالیت های حمایتی و... را شامل می‌شود.

 

  1. نقش شریک :

این نقش شامل رشد گزایش سازمان های غیردولتی به همکاری با دولت  حامیان و بخش خصوصی برای انجام فعالیت‌ها  به صورت مشارکتی و روابط پیچیده ای در میان سازمان های غیر دولتی ظهور نموده است.

 

2-9- قدرت دادن به سازمان های غیر دولتی و حمایت از توسعه جامعه سازمان های غیر دولتی نتایج زیر را دارد:

     1.  هنگامی که سطح بالایی از روابط متقابل میان سازمان های غیر دولتی ،شرکتهای کوچک و دولت وجود داشته باشد مناسب ترین جو برای کاهش فقر و اقدامی کارامد در قبال دیگر اولویت های اجتماعی به وجود می اید.

 

      2.  مطالعات انجام شده در مورد برنامه های تمرکز زدایی و اصلاحات ارضی در بسیاری از کشورها اثبات کرده است که حضور فعال سازمان های غیر دولتی عاملی کلیدی در تاثیر گذاری بر میزان منافعی است که در اختیار شهروندان فقیر قرار می گیرد.

 

   3.  تجربه بانک جهانی که برگرفته از ارزیابی های  پروژه های مالی 25 بانک در کشورهای مختلف می باشد اثبات کننده رابطه قوی میان موفقیت پروژه و مشارکت سازمان های معمولی است .

 

   4.   سازمان های غیر دولتی که دارای توانایی های فنی و سوابق درخشان اند میتوانند روش های مفید و نتایج پروژه ها را فراهم سازند.

 

2-10- مهمترین نقش های سازمان های غیر دولتی در فرایند توسعه:

   1.  حامیان سازمان های غیر دولتی این سازمان ها را به عنوان جایگزینی مناسب برای دولت های کشورهای  میزبان در ارایه خدمات و اولویت هایی همچون برنامه ریزی خانواده ها، حمایت کودکان ،توسعه شرکت های کوچک و محیط زیست و ... می دانند.

تمرکز اصلی حامیان در تقویت بخش سازمان های غیر دولتی موجب گسترش و توانایی سازمان در برنامه ریزی، اجرا و ارزیابی برنامه های توسعه شده است .

 

   2.  سازمان‌های غیردولتی در سطح عام نیروهای مهم برای دموکراتیزه ساختن و تقویت جامعه مدنی به شمار می ایند.

از ان جایی که بسیاری از سازمانهای داوطلب دارای ارزش ها وایده‌ال های مشترکی در میان اعضا خود هستند ،لذا حامیان و تسریع کنندگان هم تغییرات اجتماعی به شمار می روند.

 

   3.  سازمان های غیر دولتی می توانند منبع نواوری، تجربه کردن و ازمودن رویکردهای نوین در قبال مسایل توسعه باشند و نقش بسیار مهمی در توسعه داشته باشند.

 

   4.  سازمان های غیردولتی نقش مهمی در ارایه بازخورهای لازم در زمینه سیاست ها و برنامه ها دارند که این امر از طریق مشارکت در تغییرات سیاسی و کمک به تدوین برنامه های توسعه محقق می گردد.

 

 

3- مزایای کارآفرینی اجتماعی:

   سازمان های غیر دولتی به دلایل مختلفی به کارآفرینی اجتماعی  متوسل می شوند که مهمترین دلایل ان عبارتند از:

  1. درک مناسب تر از نیازهای جامعه.
  2. کیفیت بالاتر خدمات با تمرکز بر انچه که سازمان بهتر انجام میدهد.
  3.  عملیات موثر تر و کاراتر در سازمان.
  4.  افزایش منابع مالی و استفاده بهتر از ان.
  5.  ازادی بیشتر و انتخاب برای نیل به نیازهای جامعه.
  6.  بهبود هماهنگی بین هیات مدیره و نیروهای انسانی.
  7.  روابط بهتر با مشتریان و سایر سهام داران بیرونی.
  8.  افزایش حس اعتماد ارباب رجوع و سرمایه گذاران.
  9.  تداوم یادگیری و بهبود.

 

 

    یکی از ویژگیهای بنیادین سازمانها و نهادهای غیردولتی موفق، ایجاد ارزش اجتماعی است که کارآفرینان اجتماعی خلق کننده و اصلاح کننده این ارزش اند . کارآفرینی اجتماعی در سازمان های غیر دولتی رایج شده و افراد ، گروه ها، بخش های اجتماعی به طور داوطلبانه از دارایی های اجتماعی که بدون استفاده مانده ارزش آفرینی می کنند، به دنبال سود بلند مدت اند ، به عنوان یک خط شکن با خلاقیتهای زیاد مشکلات راحل می کنند ، با کارهای دلسوزانه و حمایت کننده ارتباط دارند تا کسب پول .

وقتی دیگران مشکلات و مسایل را می بینند کارآفرینان اجتماعی فرصت ها را می بینند.

بیشتر کارآفرینان اجتماعی منابعی را در اختیار ندارندکه یکباره زمان خود راصرف کارآفرینی اجتماعی کنند وقبل از شروع کار در حال دست و پنجه نرم کردن بامشکلات اند تا به انها فایق ایند.چون این سازمان ها کوچک اند باید منابع مالی و زمانی رابرایشان افزایش داد.

 

3-1- مراحل فرایند کارآفرینی اجتماعی در سازمان های داوطلب:

  1. توسعه یک ایده جدید یا گسترش یک ایده قدیمی و همچنین شفاف و روشن کردن یک نیاز فرصت  یا شکاف.
  2. مطالعه و بررسی ایده ها .
  3. اماده کردن یک طرح شغلی، طرح بازاریابی و بررسی امکانات یعنی به دست اوردن منابع ضروری مثل افراد پول و یا مجوز در صورت نیاز .
  4. جستجوی منابع مالی .

5        اجرای طرح ها یعنی وارد عرصه عمل شدن و هدایت پروژه برای نتیجه رضایت بخش .

 

 

4- نتیجه گیری :

      کارآفرینان اجتماعی در کارهای داوطلبانه ودلسوزانه شرکت می کنند تا کار برای کسب پول و سازمانهای داوطلب شامل کارآفرینان  اجتماعی که خلق کننده ارزش اجتماعی هستند می باشد.

 

5- منابع :

  [1]   www.karafarini.ir

  [2]   سایت مرجع ویکی پدیا فارسی به آدرس : http://fa.wikipedia.org  "سازمانهای مردم نهاد"

  [3]   صادقی، مریم،  "سازمانهای غیر دولتی در نگاه تطبیقی" به آدرس :   http://www.isu.ac.ir/Publication/Neda-ye-Sadiq/Neda-ye-Sadiq_40/Neda-ye-Sadiq_4005.htm

  [4]    بابائی، نوید، "سازمانهای غیردولتی" به آدرس : http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=33871

  [5]   علوی، سید امیر بهادر، "معنی کارآفرینی اجتماعی" به آدرس :   http://www.iranent.blogfa.com/post-2.aspx

 

 

3 سوال:

 

1) از عللی که باعث توسعه و موثر بودن فعالیت برای کارآفرینان اجتماعی در سازمان داوطلب می شود چیست؟

جواب)1  سادگی روند ایجاد این سازمان ها که نیازی به انقعاد عهد نامه بین دولت ها ندارد.

2  داشتن ابزارهای مادی لازم چون نیروی انسانی و مالی .

 

 

2) یک تعریف مناسب از سازمان داوطلب و کارآفرینی اجتماعی چیست؟

جواب)سازمان داوطلب: گروهی از افراد داوطلب و یا تشکل های غیر دولتی که توسط مردم ایجاد شده و بدون وابستگی به دولت به صورت غیر انتفاعی و خیرخواهانه با تشکیلات سازمان یافته در راستای اهداف تعریف شده خود فعالیت میکنند که برخی در حیطه محیط زیست ،در زمینه فرهنگی و اموزش و علمی ، اجتماعی ،خیریه ای و تخصصی فعالیت می کنند.

 

کارآفرینی اجتماعی :یکی از ویژگی های بنیادین سازمان ها و نهادهای غیر دولتی ایجاد ارزش اجتماعی است که کارآفرینان اجتماعی خلق کننده و اصلاح کننده این ارزش اند. افراد،گروه ها و بخش های اجتماعی به طور داوطلبانه از دارایی های اجتماعی که بدون استفاده مانده ارزش افرینی می کنند.

 

 

3) دلایل مختلف متوسل شدن سازمان های داوطلب به کارآفرینی اجتماعی چیست؟

جواب)1 افزایش منابع مالی و استفاده بهتر از انها.                                                                                                2 تداوم یادگیری و بهبود .                                                                                                            

3 روابط بهتر با مشتریان و سایر سهام داران بیرونی .

4 درک مناسب تر از نیازهای جامعه .

5 کیفیت بالاتر خدمات .

6 عملیات موثر تر و کاراتر در سازمان .

7 ازادی بیشتر و انتخاب برای نیل به نیازهای جامعه.

8 بهبود هماهنگی بین هیات مدیره و نیروهای انسانی .

9 افزایش حس اعتماد ارباب رجوع و سرمایه گذاران .