‏  مدیریت کسب و کارهای کوچک سمنان

به نام خدا

درس کارآفرینی سازمانی و اجتماعی

امیر حمزه پیام

ارزیابی و امکان سنجی فرصت‌های کارآفرینی در سازمان

مقدمه:

این تحقیق پنج هدف اصلی را دنبال می‌کند: اولین هدف ،انجام مرورادبیات پیرامون منابع فرصت‌ها در فرایند کارآفرینی است. دومین  هدف ،بررسی دیدگاه‌هایی‌ست که به طور کلی (در زمینه‌های کارآفرینی) مورد پذیرش هستند و سومین و چهارمین هدف تعیین عوامل محیطی و فردی‌است موثر بر فرایند کارآفرینی است  ونهایتاًپنجمین هدف توسعه‌ی چهارچوبی است که در آن عوامل محیطی و فردی بر کشف و بهره‌برداری از فرصت‌ها تأثیر می‌گذارند.

پیرامون انواع کارآفرینی دو دیدگاه کلی وجود دارد:

دیدگاه‌ کرزنری ودیدگاه شومپیتری :

در دیدگاه کارآفرینی شومپیتری ،کارآفرین با پیدا کردن فرصت‌ها از روش‌های مبتکرانه، یک خالق فرصت است. در دیدگاه کارآفرینی کرزنری ،کارآفرین کاشف فرصت‌هایی است که از نامتعادل بودن بازارها نشأت می‌گیرند.درواقع دردیدگاه کرزنری، منابع وفرصتهامعمولی وغیرمبتکرانه است.ولی دردیدگاه شومپیتری، بدیع ونواورانه است. منابع و فرصت‌های کرزنری،(معمولی وغیرمبتکرانه )وشومپیتری(بدیع و نوآورانه)می باشد.ابتداتعریفهایی ازفرصتهای کارافرینی ارائه میکنیم: فرصت کارآفرینی :به هر موقعیتی اطلاق می‌گردد که در آن موقعیت‌ها بتوان محصولات، خدمات،موادخام،بازاروشیوه‌های سازماندهی جدیدی راارائه نمود.

فرصت در مقابل تهدید معنی پیدا می‌کند. فرصت:به موقعیتهائی اطلاق می‌گردد که:اولاً قابل کنترل توسط فرد باشند و ثانیاً این موقعیت‌ها پی‌آمدهای مثبتی برای فرد به همراه داشته باشند.

1.عوامل موثر بر فرایند تشخیص وبهره برداری از فرصت:

محققان فرآيند تشخيص فرصت را حداقل تا اندازه اي تحت کنترل کارآفرين توصيف کرده اند.آنها بيان مي کنند که به منظور تشخيص توان بالقوه يک فرصت ميزان قابل ملاحظه اي آمادگي لازم است.و اين آمادگي است که باعث مي شود تنها افراد بخصوصي فرصت را تشخيص دهند. به باور مک مولان مجموعه عواملی مشتمل بر دو دسته :عوامل قابل کنترل و غیر قابل کنترل بر روی تشخیص فرصت توسط کارآفرین مؤثر است : عوامل غیر قابل کنترل شامل متغیرهائی نظیر عوامل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است.

عوامل تحت کنترل از قبیل، شبکه اجتماعی،تجربه، انگیزش،دانش و غیره می‌باشند. نهایتا عوامل موثر بر تشخیص فرصت را در عوامل فردی شامل عوامل روانشناختی و عوامل جمعیت شناختی وعوامل محیطی شامل عوامل محیط کلان ومحیط صنعت می توان طبقه بندی نمود(شان ،2003).

بیشتر مطالعات فرآیند راه‌اندازی یک کسب وکار به یکی از این حوزه‌ها وارد می‌شوند:

1.      توجه به کارآفرینی

2.      محیط زیست کارآفرین

3.      فعالیت‌هایی که کارآفرین در طول راه‌اندازی فرآیند به عهده گرفته است.

جدول 1- روند اصلی تحقیقات را در شناخت فرصت کارآفرینی نشان می‌دهد.

بیشتر تحقیقات پیرامون شناخت فرصت‌ها بر رویکردهای فردی تمرکز دارند و تعداد خیلی کمی فرد و محیط را با یکدیگر بررسی می‌کنند.

2.منابع فرصت‌ها :

اگر فرصت‌ها نقشی به این مهمی در فرآیند کارآفرینی دارند از کجا می‌آیند و ویژگی آنها چیست؟

محققان با روش‌های متفاوتی، منابع فرصت‌های کارآفرینی را تقسیم‌بندی کرده‌اند،

شومپیتردیدگاهی مبتکرانه ارائه می‌دهد که در آن فرصت‌ها، امکان ایجاد چهارچوب‌ها و اهداف جدیدی را به وجود می‌آورند. این فرصت‌ها که جدید و نوآورانه هستند توانایی تغییر اقتصاد، افزایش استخدام و تولید ملی را نیز دارند. در این دیدگاه کارآفرین با تخریب خلاق ،بازار را نامتعادل می کند.و بدین وسیله با این تغییر فرصت‌های کارآفرینی بیشتری را فراهم می‌آورد. کرزنر فرصت‌ها را یک نیاز می‌بیند که به خاطر نامتوازنی بازار کشف شده و افزایش می‌یابند.آگاهی بر بخش رویکرد فردی، پیش‌نیاز این نوع کارآفرینی است.کارآفرینی کرزنری یا شکل غیرمبتکرانه کارآفرینی از این عقیده‌ی ناشی می‌شود که :فرصت توسط افراد خاصی ایجاد نمی‌شود اما در جامعه به آسانی در دسترس همه‌ی افرادی که در تشخیص فرصت‌ها آگاهانه عمل می‌کنند قرار می‌گیرند.

جدول2 ـ فرصت‌های شومپیتری  در برابر فرصت‌های کرزنری(منبع :شان2003,)

اکنون عوامل فردی وسپس عوامل محیطی موثر برکشف وبهره برداری فرصتها را بررسی می کنیم:

1)عوامل فردی تاثیرگذاربرکشف وبهره برداری:

یک کارآفرین دو فرآیند مهم کشف و بهره‌برداری از فرصت‌ها را تجربه می‌کند. در هر دو فرآیند، ویژگی‌های شخصیتی کارآفرین (عوامل روانشناختی) و یک سری از قابلیت‌های او برای شروع ریسکی جدید (عوامل غیرروانشناختی) دخالت دارند.

جدول3- عوامل فردی مهم در فرآیند کشف فرصت‌ها

جدول 4- عوامل فردی مهم در فرآیند‌ بهره‌برداری فرصت‌ها

در طول فرآیند‌ کشف فرصت دو چیز مهم هستند: عوامل غیرروانشناختی که به فرد امکان دستیابی بهتر به اطلاعات را می‌دهند و عوامل روانشناختی که با قابلیت‌های ادراکی فرد در ارتباطند.

عوامل فردی درفرایند کشف فرصت:

کشف فرصت‌ها در سطح گروهی انجام نمی‌شود. چیزی که مطالعه‌ی کارآفرینی را از دیگر رشته های اقتصادی و یا مدیریتی متفاوت می‌سازد، بررسی نقش فرد است. دو دلیل برای اینکه مردم فرصت‌های تجاری را کشف می‌کنند وجود دارد: اول اینکه در این فرصت‌ها به اطلاعات بهتر دستیابی پیدا می‌کنند. و دوم اینکه آنها توانایی‌های ادراکی خاصی دارند. فرصت‌ها بیشتر توسط کارآفرینانی شناسایی می‌شوند که نه از ارتباطات قوی و یا ارتباطات ضعیف بلکه از ترکیب این دو نوع ارتباط (قوی و ضعیف) استفاده می‌کنند.

1)عوامل فردی در بهره برداری از فرصت:

1.رشدجمعیت:

نرخ رشد جمعيت مي­تواند در ايجاد كارآفريني نقش داشته باشد، كشورهاي با تجربه رشد جمعيتي، به نسبت كشورهاي بدون رشد جمعيت سهم بيشتري از نيروي كار مورد نياز براي كارآفريني را دارا مي­باشند.

رشد جمعيت بر افزايش تقاضا براي كالاهاي مصرفي تاثير گذاشته كه خود باعث افزايش فرصت بازار براي محصولات و خدمات جديد مي­گردد.

2. تراكم جمعيت و ميزان شهرنشيني:

مناطقي كه تراكم جمعيتي بالا دارند بازاري دلخواه براي مشاغل مي­باشند.گوناگوني تقاضا باعث جذابيت در مناطق جغرافيايي كوچك گرديده و همين امر باعث كاهش ميزان هزينه حمل و نقل مي­گردد.

در مقايسه با محيط­هاي شهري، نواحي دورافتاده مشكلاتي براي جذب منابع انساني و مالي به منظور حمايت رشد بالاي كارآفريني دارند .اگرچه با پيدايش مهارت بيشتر و تكنولوژي اطلاعات ارزانتر با مرور زمان فاصله بين محيط پيراموني و مركز كاهش يافته است.

3.زيربناي آموزشي:

          زيربناي آموزشي مي­تواند بر بهره برداري در دو سطح تحليلي اثر بگذارد:

1.  زيربناي آموزشي بر شكل كارآفريني اثر مي­گذارد. به عنوان مثال افراد با سطح بالاي آموزشي در سطوح بالا و قوي كارآفريني مي­كنند در مقابل افراد با سطح آموزشي پايين بيشتر براي امرار معاش از كار آفريني جايگزين استفاده مي­كنند.

2سطح آموزشي و استعداد بالقوه كارآفرين بر چگونگي نگاه او به منابع موجود نيز اثر مي­گذارد. تجربه ثابت كرده كه سطح پايين آموزش، احتمال توجه كمتر كارآفرين به امتياز يارانه گرفتن از دولت و كمك­هاي غيردولتي را باعث شده است.بررسي­ها نشان داده كه آموزش در ديگر سطوح به صورت مستقيم و غيرمستقيم بر بهره برداري از فرصت اثر مي­گذارد

4.عوامل فرهنگی:

اعمال كارآفرينانه نه تنها با علم اقتصاد، سياست و صنايع تعريف مي­شود بلكه با كلمات كليدي و ملاحضات فرهنگي بيان مي­شود: برنامه­اي جامع براي انتقال دانش، توليدات، آموزش، ابتكارات، ارزش­ها و رفتارها مي­باشد.

2)عوامل محیطی مؤثر بر‌کشف و‌بهره برداری از فرصت‌ها‌ی کارآفرینی :

عوامل محیطی که روی کشف و بهره برداری از فرصت ها تاثیر می گذارند شامل :عوامل اقتصادی، سیاسی، صنعتی، و فرهنگی که در به ترتیب در جدول 5،6،‌7 و 8 خلاصه شده اند:

جدول 5- تاثیر شرایط اقتصادی دربهره  برداری از فرصت را نشان می دهد.

جدول 6- شرایط قانونی مؤثربرفرصت های کارآفرینانه

جدول 7- شرایط صنعتی موثر در فرصت های کارآفرینانه

جدول 8 – شرایط فرهنگی موثربر فرصت ها ی کارآفرینانه

درادامه به انواع امکان سنجی می پردازیم:

01امکان سنجی قانونی:اگربخواهیم کسب وکارجدیدی راشروع کنیم مطمئنابه اخذمجوزهای لازم نیازداریم ،تابااستفاده ازمجوزبتوانیم کسب وکاری راکه شروع کرده ایم ،به مرحله ی اجرادرآوریم.چندنمونه ازاقلامی که نیازبه به کسب مجوزدارندعبارتنداز:01تاسیس شرکت{نام،نشان،ثبت}02مجوزهای ساختمان03مجوزهای زیست محیطی درصورت سرمایه گذاری درکشوردیگراخذمجوزهای سرمایه گذاری درکشورموردنظرنیزلازم می باشد0

02امکان سنجی اجتماعی:دولت ها و موسسات استانداردهایی را برای اطمینان از امنیت ، آسایش و رفاه کارکنان تدوین کرده و اعمال می کنند0 بسیاری از شرکت های پیشرفته معیارهای خود را که ممکن است بالا تر از معیارهای عمومی باشد به منظور اطمینان از رفاه و آسایش کارکنان و مردم جامعه به کار می گیرند چنین اقداماتی فراتر از رفاه فیریکی و مادی است و اغلب مسایل اخلاقی را در بر می گیرد0

03امکان سنجی اقتصادی:در این بخش باید مهمترین محصولاتی راکه ارایه می کنیم مد نظر داشته باشیم، شکل آنها و موارد مصرف و کاربرد آنها را بدانیم و خصوصیات و ویژگی های بارز محصولات قابل ارایه،بازارهای موجود و مورد نظر، اندازه بازارهای هدف و قابلیت بالقوه رشد آنها،از دیگر مواردی هستند که باید آنها را مد نظر قرار دهیم0 همچنین باید نگاه کنیم که مشتریان ما کدام گروه جمعیتی،شرکت ها ، موسسات و ... هستند . نقاط قوت و ضعف عمده محصولات و خدمات ما،در مقایسه با محصولات رقیب،مهم ترین عامل امکان سنجی اقتصادیست . بدین صورت که اگر ما می خواهیم محصول یا خدمتی ارائه کنیم باید تلاش کنیم که محصول ما از محصول رقیبمان با کیفیت تر و با هزینه مناسب تر باشد که در غیر این صورت به شکست منجر می شود .

امکان سنجی فنی:

عبارت است از این که ماشین آلات قابل اطمینان و با آمادگی بالا داشته باشیم که باعث رشد اقتصادی شده و شرایط سودآوری را فراهم سازد . در امکان سنجی فنی باید قبل از این که شروع به کسب و کار کنیم به این نکته توجه کنیم که: ماشین آلات و تجهیزات اصلی مورد نیاز ما و مشخصات آنها چیست.مانند ظرفیت اسمی،ظرفیت یدکی،میزان انرژی مصرفی و ... . در ضمن به عوامل مهم حیاتی در دستیابی به محصول نهایی با کیفیت مورد انتظار توجه داشته باشیم.

یکی از مسائل و مشکلات عمومی در امکان سنجی فنی که منجر به توقف طولانی مدت تولید خواهد شد در دسترس نبودن قطعات یدکی و مشکلات تامین و خرید آنها از خارج است .

به طور خلاصه به مهم ترین سناریویی که منجر به توقف تولید در کارخانه خواهد شد توجه داشته باشیم.

نتیجه گیری:

به این نتیجه میرسیم که:مهمترين گام در هر فرآيند کارآفرينانه تشخيص فرصت است.به بياني ديگر کارآفريني:به معناي رفتارهايی است كه منجربه کشف و بهره برداري از فرصت ها توسط افراد و سازمانهامي باشد. فرصت:به مجموعه شرايطي گفته مي شود که نياز به محصول،خدمت و يا کسب و کار جديدي را ايجاد نمايد. اما تشخيص فرصت :اشاره به فرآيند درک وامکان پذيري يک محصول،خدمت يا کسب و کار سودآور اشاره دارد. يک فرصت تا شناسايي نشود نمي تواند به بهره برداري برسد . مجموعاکارآفريني: به عنوان يک پديده شامل مطالعه منابع يا سرچشمه هاي فرصت ،فرآيند کشف،ارزيابي .و بهره برداري از فرصت ها و در نهايت مجموعه اي از افراد کاشف،ارزياب و بهره بردار شناخته شده است.

منابع و مراجع:

1.Jobportall.ir                                                                                                 

2. www.karafarini.ir

3.Creativity.ir

سوالات:

1.      فرصت کارآفرینی چیست؟ فرصت کارآفرینی به هر موقعیتی اطلاق می‌گردد که در آن موقعیت‌ها بتوان محصولات، خدمات،موادخام،بازار وشیوه‌های سازماندهی جدیدی راارائه نمود. همچنین به موقعیتی اطلاق می گردد که با نو ترکیبی منابع میتوان به سودی نائل گردید. فرصت در مقابل تهدید معنی پیدا می‌کند. فرصت به موقعیتهائی اطلاق می‌گردد که اولاً قابل کنترل توسط فرد باشند و ثانیاً این موقعیت‌ها پی‌آمدهای مثبتی برای فرد به همراه داشته باشند.

2.      عوامل فردی در بهره برداری از فرصت را نام برده ، یک مورد را توضیح دهید؟

الف)رشد جمعیت

ب) تراکم جمعیت و میزان شهر نشینی

ج) زیربنای آموزشی

د) عوامل فرهنگی

زیربنای آموزشی:

زيربناي آموزشي مي­تواند بر بهره برداري در دو سطح تحليلي اثر بگذارد:

2. زيربناي آموزشي بر شكل كارآفريني اثر مي­گذارد به عنوان مثال افراد با سطح بالاي آموزشي در سطوح بالا و قوي كارآفريني مي­كنند در مقابل افراد با سطح آموزشي پايين بيشتر براي امرار معاش از كار آفريني جايگزين استفاده مي­كنند.

2.سطح آموزشي و استعداد بالقوه كارآفرين بر چگونگي نگاه او به منابع موجود نيز اثر مي­گذارد. تجربه ثابت كرده كه سطح پايين آموزش، احتمال توجه كمتر كارآفرين به امتياز يارانه گرفتن از دولت و كمك­هاي غيردولتي را باعث شده است

 3.تفاوت دیدگاه شومپیتری با دیدگاه کرزنری در مورد منابع و فرصتهای کارآفرینی را توضیح دهید؟

در دیدگاه کارآفرینی شومپیتری کارآفرین با پیدا کردن فرصت‌ها از روش‌های مبتکرانه، یک خالق فرصت است. این نوع کارآفرینی برای افزایش محصول ملی و رشد کاری بازتاب اجتماعی گسترده‌ای دارد. در دیدگاه کارآفرینی کرزنری کارآفرین کاشف فرصت‌هایی است که از نامتعادل بودن بازارها نشأت می‌گیرند.درواقع دردیدگاه کرزنری منابع وفرصتهامعمولی وغیرمبتکرانه است.ولی دردیدگاه شومپیتری بدیع و نوآورانه است.